Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 1–3 người trong 1.000 dân mắc bệnh zona thần kinh, trong đó hơn 60% là người trên 50 tuổi. Tại Việt Nam, bệnh đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch, căng thẳng kéo dài hoặc sau điều trị ung thư.
Bệnh zona thần kinh (Herpes Zoster) do virus Varicella Zoster gây ra – cùng loại virus gây thủy đậu. Sau khi mắc thủy đậu, virus có thể “ngủ yên” trong cơ thể và tái hoạt khi sức đề kháng suy yếu, gây mụn nước đau rát dọc theo dây thần kinh.
Tại khu vực khí hậu nóng ẩm, cường độ làm việc cao khiến nhiều người dễ stress, mất ngủ, là điều kiện thuận lợi để bệnh bùng phát hoặc tái phát. Việc nhận biết sớm triệu chứng và điều trị kịp thời sẽ giúp hạn chế đau sau zona và ngăn ngừa biến chứng thần kinh nguy hiểm.
Tổng Quan Về Bệnh Zona Thần Kinh
Bệnh zona thần kinh (Herpes Zoster) là một bệnh nhiễm virus cấp tính ở da và hệ thần kinh, do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra – đây cũng là loại virus gây bệnh thủy đậu.
Sau khi khỏi thủy đậu, virus không biến mất hoàn toàn mà tồn tại ở trạng thái tiềm ẩn trong các hạch thần kinh cảm giác. Khi cơ thể suy yếu hoặc hệ miễn dịch giảm, virus tái hoạt và gây ra bệnh zona thần kinh.
Tại Miền Trung, khí hậu nóng ẩm cùng áp lực công việc cao khiến nhiều người dễ căng thẳng, mất ngủ – đây là yếu tố thuận lợi làm bùng phát zona.
Đặc Điểm Nhận Biết
Xuất hiện mụn nước hoặc bọng nước mọc thành chùm trên nền da đỏ, theo dọc đường dây thần kinh ngoại biên.
Thường chỉ ảnh hưởng một bên cơ thể, kèm đau rát dữ dội.
Sau khi lành da, người bệnh vẫn có thể bị đau thần kinh kéo dài (gọi là đau sau zona).
Đối Tượng Và Yếu Tố Nguy Cơ
60% ca mắc ở người trên 50 tuổi, chỉ khoảng 5% ở trẻ dưới 15 tuổi.
Nguy cơ cao ở những người:
Suy giảm miễn dịch (người già, HIV, sau ghép tạng).
Đang điều trị ung thư, hóa trị, xạ trị.
Mất ngủ, căng thẳng kéo dài, stress.
Có bệnh lý mạn tính như tiểu đường, rối loạn nội tiết.
Triệu Chứng Của Bệnh Zona Thần Kinh
Giai đoạn tiền triệu
Trước khi nổi mụn nước 1–3 ngày, người bệnh cảm thấy:
Đau, rát, châm chích hoặc tê dọc theo dây thần kinh.
Có thể sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu như cảm cúm.
Zona thần kinh vùng trán – mắt, tổn thương do virus Varicella Zoster gây ra
Giai đoạn toàn phát
Mụn nước mọc thành chùm trên nền da đỏ, phân bố theo đường dây thần kinh.
Thường chỉ một bên cơ thể, không qua đường giữa.
Vị trí hay gặp: vùng liên sườn (đau ngực một bên), vùng trán – mắt (dây thần kinh sinh ba), hoặc mông, cổ, gáy, sinh dục.
Cảm giác đau rát dữ dội, đặc biệt khi chạm nhẹ.
Người bệnh zona thần kinh xuất hiện mụn nước mọc thành chùm theo đường dây thần kinh liên sườn
Đau Thần Kinh Sau Zona
Là biến chứng thường gặp, xuất hiện sau khi tổn thương da đã lành. Người bệnh vẫn đau nhói, rát bỏng hoặc tê bì kéo dài nhiều tháng, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt. Nguy cơ cao ở người cao tuổi hoặc điều trị muộn.
Chẩn Đoán Bệnh Zona
Thông thường, bác sĩ da liễu chẩn đoán dựa vào triệu chứng lâm sàng:
Mụn nước mọc dọc dây thần kinh, chỉ một bên cơ thể.
Trường hợp cần thiết, có thể làm thêm:
Test Tzanck: phát hiện tế bào đặc trưng của virus.
PCR: xác định chính xác virus Varicella Zoster trong dịch bọng nước.
Chẩn Đoán Phân Biệt
Zona thần kinh có thể nhầm lẫn với:
Viêm da tiếp xúc do côn trùng.
Nhiễm Herpes simplex.
Viêm nang lông hoặc zona bội nhiễm vi khuẩn.
Phác Đồ Điều Trị Bệnh Zona
Giai đoạn cấp tính
Thuốc kháng virus: Acyclovir, Valacyclovir hoặc Famciclovir (uống sớm trong 72 giờ đầu để giảm biến chứng).
Giảm đau – an thần: Paracetamol, thuốc giảm đau thần kinh, thuốc ngủ nhẹ.
Vitamin nhóm B: giúp phục hồi dây thần kinh.
Chăm sóc da: Giữ vùng tổn thương sạch – khô – thoáng, tránh gãi hoặc làm vỡ mụn nước. Có thể dùng dung dịch xanh methylen hoặc hồ nước sát khuẩn.
Giai đoạn mạn – điều trị đau sau zona
Thuốc giảm đau thần kinh: Gabapentin, Pregabalin, Amitriptyline.
Thuốc bôi giảm đau: Capsaicin, miếng dán Lidocaine.
Vật lý trị liệu: chườm ấm, xoa bóp nhẹ, chiếu laser công suất thấp.
Phòng Ngừa Bệnh Zona
Tiêm vắc-xin zona (Shingrix, Zostavax) cho người trên 50 tuổi.
Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ, giảm stress.
Ăn uống cân bằng, bổ sung vitamin nhóm B, C để tăng miễn dịch.
Tập thể dục đều đặn, hạn chế rượu bia, thuốc lá.
Kết Luận
Bệnh zona thần kinh tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể để lại biến chứng đau thần kinh kéo dài, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.
Bạn đang sinh sống tại Quy Nhơn, Gia Lai và bạn đang gặp tình trạng mụn nước, đau rát một bên người hoặc quanh mắt. Đó có thể là dấu hiệu bệnh zona thần kinh – căn bệnh khiến nhiều người chủ quan nhưng dễ để lại biến chứng thần kinh dai dẳng. Hãy đến cơ sở da liễu uy tín tại Quy Nhơn để được thăm khám và điều trị sớm.
Tại Quy Nhơn – Gia Lai, Phòng khám Đa khoa Hòa Đức và Trung tâm Xét nghiệm Hòa Đức là địa chỉ chuyên khoa da liễu uy tín, cung cấp dịch vụ khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh da liễu như zona thần kinh (giời leo), viêm da cơ địa, viêm da tiếp xúc, nấm da, mụn, vảy nến…
Với đội ngũ bác sĩ da liễu nhiều kinh nghiệm cùng trang thiết bị xét nghiệm hiện đại, Hòa Đức cam kết mang đến phác đồ điều trị zona thần kinh hiệu quả, an toàn, giúp người bệnh giảm nhanh đau rát, hạn chế biến chứng thần kinh và phục hồi da khỏe mạnh trong thời gian ngắn.
Bác sĩ da liễu tư vấn điều trị bệnh da liễu tại Phòng khám Hòa Đức – Quy Nhơn
Đọc thêm bài viết chi tiết về Khám da liễu Quy Nhơn để hiểu rõ cách điều trị hiệu quả và ngăn ngừa tái phát.
Liên hệ ngay hotline và thông tin bên dưới để được tư vấn và đặt lịch thăm khám, xét nghiệm và điều trị bệnh da liễu tại Phòng khám Đa khoa Hòa Đức Quy Nhơn, Gia Lai.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Bệnh Da Liễu
1. Bệnh zona thần kinh có lây không?
Zona thần kinh không lây qua tiếp xúc thông thường, nhưng người chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm vắc-xin thủy đậu có thể bị lây virus Varicella Zoster từ người bệnh và phát bệnh thủy đậu, không phải zona.
2. Zona thần kinh có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Nếu điều trị sớm trong 72 giờ đầu, bệnh zona có thể hết hoàn toàn sau 2–4 tuần. Tuy nhiên, người lớn tuổi hoặc điều trị muộn dễ gặp đau thần kinh sau zona, có thể kéo dài vài tháng.
3. Khi nào cần đi khám bác sĩ da liễu tại Quy Nhơn nếu nghi bị zona?
Khi xuất hiện mụn nước mọc thành chùm một bên người, đau rát hoặc châm chích dữ dội, bạn nên đến phòng khám da liễu uy tín tại Quy Nhơn để được chẩn đoán và điều trị sớm, tránh biến chứng.
Biên tập: BS. Trần Thị Nhung
