Nấm âm đạo, chủ yếu do nấm Candida gây ra, là bệnh phụ khoa phổ biến ảnh hưởng đến 75% phụ nữ ít nhất một lần trong đời. Bệnh không chỉ gây khó chịu, ngứa rát kéo dài mà còn có nguy cơ tái phát cao nếu không được điều trị dứt điểm.
Tại khu vực Quy Nhơn, Bình Định (nay là Gia Lai), việc nhận biết sớm các dấu hiệu như huyết trắng vón cục như váng sữa và thăm khám kịp thời tại các cơ sở uy tín là cách tốt nhất để bảo vệ thiên chức làm mẹ và chất lượng cuộc sống.
1. Nấm âm đạo là gì?
Nấm âm đạo (viêm âm hộ – âm đạo do nấm) xảy ra khi nấm men, chủ yếu là chủng Candida albicans (chiếm khoảng 90%), phát triển quá mức trong môi trường vùng kín. Bình thường, âm đạo luôn tồn tại một hệ vi sinh cân bằng giữa lợi khuẩn và nấm men. Khi sự cân bằng này bị phá vỡ, nấm Candida sẽ chuyển từ trạng thái hoại sinh sang ký sinh gây viêm.
Nấm âm đạo là bệnh phụ khoa thường gặp ở nữ giới, gây ngứa rát và khí hư bất thường
2. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ
Sự mất cân bằng nồng độ pH âm đạo là điều kiện tiên quyết để nấm bùng phát. Các tác nhân phổ biến bao gồm:
• Thay đổi nội tiết tố: Thường gặp ở phụ nữ mang thai (estrogen tăng cao), người dùng thuốc tránh thai hoặc trong thời kỳ mãn kinh.
• Sử dụng thuốc: Kháng sinh phổ rộng tiêu diệt lợi khuẩn, hoặc dùng corticoid dài ngày làm suy giảm miễn dịch.
• Bệnh nền: Người bệnh đái tháo đường không kiểm soát tốt lượng đường (glucose) tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển.
• Thói quen sinh hoạt: Vệ sinh sai cách, thụt rửa sâu, mặc quần lót quá chật, ẩm ướt hoặc dùng băng vệ sinh kém chất lượng.
3. Dấu hiệu nhận biết điển hình
Chị em cần lưu ý các triệu chứng từ nhẹ đến nặng sau đây:
• Ngứa ngáy dữ dội: Cảm giác ngứa và bỏng rát vùng kín, đôi khi lan ra vùng bẹn và đùi.
• Huyết trắng bất thường: Dịch tiết màu trắng đục, đặc vón cục thành mảng giống như váng sữa hoặc bã đậu, dính chặt vào thành âm đạo nhưng thường không có mùi hôi.
• Đau rát khi bài tiết và quan hệ: Cảm giác đau khi đi tiểu hoặc khi giao hợp do niêm mạc bị viêm đỏ, phù nề.
4. Nấm âm đạo có lây qua đường tình dục không?
Nấm âm đạo không được coi là bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) vì nấm vốn ký sinh tự nhiên trong cơ thể. Tuy nhiên, hoạt động tình dục có thể làm thay đổi môi trường âm đạo khiến bệnh dễ khởi phát. Trong trường hợp bệnh tái phát nhiều lần, việc điều trị song song cho bạn đời là cần thiết vì nấm có thể tồn tại ở bao quy đầu nam giới.
5. Phương pháp chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán chính xác
Tuyệt đối không nên tự ý mua thuốc đặt khi chưa rõ bệnh vì có thể gây lờn thuốc hoặc nhầm lẫn với các nhiễm trùng khác. Bác sĩ chuyên khoa sẽ thực hiện:
• Khám phụ khoa: Quan sát dấu hiệu sưng tấy, mẩn đỏ.
• Xét nghiệm soi tươi: Lấy dịch tiết âm đạo để nhuộm soi dưới kính hiển vi nhằm phát hiện sợi nấm và bào tử nấm.
Điều trị hiệu quả
Tùy vào mức độ nhiễm bệnh, phác đồ có thể bao gồm:
• Thuốc tại chỗ: Kem bôi hoặc viên đặt âm đạo (Clotrimazole, Miconazole) trong 3-7 ngày.
• Thuốc uống: Fluconazole liều duy nhất cho các trường hợp nhẹ.
• Lưu ý cho phụ nữ mang thai: Chỉ nên dùng thuốc bôi hoặc đặt dưới sự hướng dẫn của bác sĩ, tránh dùng thuốc uống trong 3 tháng đầu thai kỳ.
• Nhiễm nấm tái phát (≥ 3-4 lần/năm): Cần phác đồ duy trì kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm.
6. Biện pháp phòng ngừa tái phát
• Mặc quần lót cotton thoáng mát, tránh đồ bó sát.
• Không thụt rửa âm đạo, tránh dùng xà phòng có chất tẩy rửa mạnh hoặc sản phẩm có mùi hương ở vùng kín.
• Vệ sinh sạch sẽ, lau khô vùng kín sau khi tắm hoặc đi vệ sinh.
• Thay băng vệ sinh thường xuyên trong kỳ kinh.
7. Kết luận
Nấm âm đạo tuy dễ điều trị nhưng rất dễ tái phát nếu không được chẩn đoán đúng chủng và điều trị đủ liều. Tại khu vực Quy Nhơn, Bình Định cũ (nay là Gia Lai), chị em phụ nữ có thể hoàn toàn tin tưởng thực hiện xét nghiệm tầm soát tại Trung tâm Xét nghiệm – Giải phẫu bệnh – Tế bào học Hòa Đức.
Chúng tôi tự hào cung cấp dịch vụ xét nghiệm đạt chuẩn chất lượng cao:
• Hệ thống thiết bị hiện đại: Sử dụng máy xét nghiệm từ các hãng hàng đầu thế giới như Roche, Beckman Coulter, máy xử lý tế bào MAX-PREP chuyên dụng cho xét nghiệm Liqui-Prep giúp phát hiện nấm và các tế bào bất thường với độ chính xác cao nhất.
• Đội ngũ chuyên gia đầu ngành: Kết quả xét nghiệm soi tươi, nhuộm soi dịch âm đạo và chẩn đoán mô bệnh học được phê duyệt bởi các bác sĩ chủ chốt giàu kinh nghiệm từ các bệnh viện trong tỉnh.
• Dịch vụ tận tâm: Ngoài tầm soát nấm và các bệnh phụ khoa, chúng tôi còn thực hiện đầy đủ các gói xét nghiệm ung thư, xét nghiệm ADN, sàng lọc trước sinh (NIPT), sàng lọc sơ sinh, khám sức khỏe tổng quát cho cá nhân, doanh nghiệp và các dịch vụ, thủ thuật khác.
Phòng khám Đa khoa và Trung tâm Xét nghiệm Hòa Đức cam kết mang đến dịch vụ khám và xét nghiệm “Nhanh chóng – Chính xác – Hiệu quả” cho cộng đồng tại Bình Định và các khu vực lân cận. Hãy để Hòa Đức đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc sức khỏe chủ động và an tâm bằng cách đặt lịch khám và xét nghiệm theo thông tin sau:
Giải đáp thắc mắc thường gặp về nấm âm đạo
1. Nấm âm đạo có lây qua đường tình dục không?
Nấm âm đạo (thường do Candida albicans) không được xếp vào nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục. Tuy nhiên, hoạt động tình dục có thể làm thay đổi môi trường âm đạo khiến nấm dễ bùng phát. Trong trường hợp bệnh tái phát nhiều lần, việc khám và điều trị cho cả bạn tình là cần thiết vì nấm có thể tồn tại ở bao quy đầu nam giới.
2. Dấu hiệu điển hình nhất của nhiễm nấm là gì?
Triệu chứng phổ biến nhất là ngứa và bỏng rát âm hộ, âm đạo. Đặc biệt, khí hư (huyết trắng) thường có màu trắng đục, đặc và vón cục thành mảng giống như bã đậu hoặc váng sữa, bám chặt vào thành âm đạo nhưng thường không có mùi hôi.
3. Tôi có thể tự mua thuốc điều trị tại nhà không?
Bác sĩ khuyến cáo không nên tự ý điều trị. Việc dùng sai thuốc không chỉ khiến bệnh không khỏi mà còn dẫn đến tình trạng lờn thuốc (kháng thuốc), gây khó khăn cho việc điều trị dứt điểm sau này. Ngoài ra, các triệu chứng của nấm rất dễ nhầm lẫn với viêm âm đạo do vi khuẩn hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, đòi hỏi phải có xét nghiệm chuyên sâu để chẩn đoán đúng.
4. Đang mang thai bị nấm âm đạo có ảnh hưởng đến thai nhi không?
Nhiễm nấm rất phổ biến trong thai kỳ do thay đổi nội tiết tố. Tin vui là bệnh thường không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai cần lưu ý: tuyệt đối không dùng thuốc kháng nấm đường uống (như Fluconazole) vì có nguy cơ gây dị tật bẩm sinh; thay vào đó, bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc đặt hoặc bôi tại chỗ an toàn.
5. Tại sao nấm âm đạo của tôi hay bị tái phát?
Bệnh được coi là tái phát nếu bạn bị từ 3-4 lần trở lên trong một năm. Nguyên nhân có thể do môi trường âm đạo bị mất cân bằng pH kéo dài, lạm dụng kháng sinh, bệnh đái tháo đường không kiểm soát tốt, hoặc do vệ sinh sai cách (thụt rửa sâu). Khi tái phát thường xuyên, chị em cần một phác đồ điều trị duy trì dài hạn dưới sự giám sát của bác sĩ.
6. Làm sao để phòng ngừa nấm hiệu quả?
• Giữ vùng kín khô thoáng, mặc đồ lót chất liệu cotton thoáng mát, tránh đồ bó sát.
• Không thụt rửa âm đạo vì sẽ tiêu diệt lợi khuẩn bảo vệ.
• Vệ sinh sạch sẽ, thay băng vệ sinh thường xuyên trong kỳ kinh.
• Hạn chế sử dụng các sản phẩm có mùi thơm hoặc chất tẩy rửa mạnh cho vùng kín
Biên tập: Lê Đặng Hương Giang
