Chọc hút kim nhỏ ở vú (FNA) là kỹ thuật sử dụng kim nhỏ (tương đương kim lấy máu) để thu thập mẫu tế bào hoặc dịch từ các tổn thương tuyến vú. Đây là phương pháp xâm lấn tối thiểu, thực hiện nhanh chóng (10-20 phút), ít đau và có độ chính xác cao với độ nhạy lên đến 80-100%. FNA giúp bác sĩ xác định tính chất khối u là lành tính hay ác tính để có kế hoạch điều trị kịp thời. Bài viết cung cấp chi tiết về chỉ định, quy trình thực hiện và giới thiệu đơn vị xét nghiệm giải phẫu bệnh chuyên sâu Hòa Đức tại Gia Lai (Bình Định cũ).
1. Chọc hút kim nhỏ ở vú (FNA) là gì?
Chọc hút kim nhỏ ở vú (Fine Needle Aspiration – FNA) là phương pháp sử dụng một cây kim rất nhỏ (thường từ 21 đến 25 gauge, tương tự kim dùng trong xét nghiệm máu) để lấy mẫu mô, tế bào hoặc dịch từ các tổn thương trong mô vú.
Mẫu bệnh phẩm sau khi lấy ra sẽ được dàn trên phiến kính, cố định và nhuộm để bác sĩ chuyên khoa giải phẫu bệnh quan sát dưới kính hiển vi quang học. Đây là kỹ thuật đơn giản, rẻ tiền nhưng có giá trị rất cao trong việc chẩn đoán bản chất các khối u vú.
Tiêu bản FNA tuyến vú cho thấy các đám tế bào biểu mô, nhân to không đều, gợi ý tổn thương tân sinh
2. Mục đích của kỹ thuật FNA tuyến vú
FNA không chỉ đơn thuần là xét nghiệm chẩn đoán mà còn có ý nghĩa điều trị trong một số trường hợp:
• Chẩn đoán: Xác định chính xác khối u là lành tính (như u sợi tuyến, u nang) hay ác tính (ung thư).
• Điều trị: Hút dịch từ các u nang lớn gây đau hoặc xẹp hoàn toàn các bọc lành tính.
• Theo dõi: Đánh giá các tình trạng tổn thương lành tính hoặc theo dõi nguy cơ ung thư tái phát.
3. Khi nào bạn cần thực hiện FNA vú?
Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định FNA sau khi khám lâm sàng, siêu âm hoặc chụp nhũ ảnh phát hiện các bất thường sau:
• Phát hiện khối u đặc, cục sưng bất thường hoặc rối loạn cấu trúc mô tuyến vú.
• Tổn thương vú không sờ thấy được bằng tay nhưng hiển thị rõ trên hình ảnh siêu âm hoặc nhũ ảnh.
• Các bọc vú, tổn thương dạng nang hoặc áp xe (túi chứa mủ) cần dẫn lưu.
• Sưng hạch nách hoặc hạch vùng cổ nghi ngờ di căn.
• Đối với phụ nữ trẻ, nếu lần đầu tiên sờ thấy khối u mới, FNA thường được ưu tiên thực hiện vì đây là thủ tục ít xâm lấn hơn so với sinh thiết lõi.
4. Quy trình thực hiện chuẩn y khoa
Quy trình FNA diễn ra khá nhanh chóng, thường chỉ mất khoảng 10 – 20 phút.
• Tư thế: Bệnh nhân nằm ngửa thoải mái, bộc lộ vùng vú cần kiểm tra.
• Định vị: Nếu khối u sờ thấy được, bác sĩ có thể trực tiếp đưa kim vào. Nếu khối u nằm sâu, bác sĩ sẽ sử dụng đầu dò siêu âm để hướng dẫn kim vào đúng vị trí tổn thương.
• Lấy mẫu: Bác sĩ di chuyển kim tới lui nhiều lần để lấy đủ lượng tế bào cần thiết. Thông thường sẽ lấy từ 2-3 mẫu riêng biệt để đảm bảo độ chính xác.
• Sau thủ thuật: Vị trí chọc kim được băng lại. Bệnh nhân có thể sinh hoạt bình thường ngay sau đó nhưng nên tránh vận động quá sức trong 24 giờ đầu.
5. FNA có đau không và có để lại sẹo không?
Nhiều chị em lo lắng về cảm giác đau, nhưng thực tế kim FNA rất nhỏ nên cảm giác chỉ giống như khi đi lấy máu xét nghiệm.
• Cảm giác: Có thể thấy hơi nhói nhẹ hoặc tức ở vùng ngực.
• Gây tê: Đa số các trường hợp không cần gây tê. Gây tê tại chỗ chỉ áp dụng cho các khối u đặc cần chọc hút nhiều lần.
• Thẩm mỹ: Kỹ thuật này xâm lấn tối thiểu, không cần rạch da nên tuyệt đối không để lại sẹo và ít nguy cơ nhiễm trùng.
6. Kết luận
Kết quả FNA là một mắt xích quan trọng trong “bộ ba chẩn đoán” (Lâm sàng – Hình ảnh học – Tế bào học). Tuy nhiên, để có kết luận chính xác nhất, mẫu tế bào phải được phân tích bởi các bác sĩ giải phẫu bệnh giàu kinh nghiệm trên hệ thống thiết bị đạt chuẩn.
Tại khu vực Quy Nhơn, Bình Định cũ (nay là Gia Lai), chị em hoàn toàn có thể tin tưởng thực hiện tầm soát tại Trung tâm Xét nghiệm – Giải phẫu bệnh – Tế bào học Hòa Đức (Trực thuộc Phòng khám Đa khoa Hòa Đức). Chúng tôi tự hào mang đến chất lượng chẩn đoán vượt trội nhờ:
• Lab Giải phẫu bệnh hiện đại: Trang bị máy xử lý tế bào MAX-PREP, máy cắt tiêu bản Slee (Đức), bộ xử lý mô Kedee giúp mẫu bệnh phẩm được xử lý hoàn hảo, không sai sót.
• Hệ thống xét nghiệm tự động: Sử dụng máy miễn dịch Roche và máy sinh hóa Beckman Coulter để định lượng chính xác dấu ấn ung thư CA 15-3.
• Đội ngũ chuyên gia: Mọi tiêu bản đều được phê duyệt trực tiếp bởi các bác sĩ giàu kinh nghiệm.
Phòng khám Đa khoa và Trung tâm Xét nghiệm Hòa Đức cam kết mang đến dịch vụ khám và xét nghiệm “Nhanh chóng – Chính xác – Hiệu quả” cho cộng đồng tại Bình Định (nay là Gia Lai) và các khu vực Miền Trung – Tây Nguyên lân cận.
Hãy để Hòa Đức đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc sức khỏe chủ động và an tâm bằng cách đặt lịch khám và xét nghiệm theo thông tin sau:
Giải đáp thắc mắc thường gặp về FNA tuyến vú
Câu 1: Khi nào có kết quả FNA vú?
Thông thường kết quả sẽ có trong vòng 1 ngày hoặc vài ngày tùy vào điều kiện xử lý mẫu tại phòng Lab. Tại Hòa Đức, chúng tôi luôn nỗ lực trả kết quả nhanh chóng nhất để chị em giảm bớt lo âu.
Câu 2: Nếu kết quả FNA là ác tính thì sao?
Bác sĩ sẽ tư vấn phác đồ điều trị cụ thể. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm sinh thiết lõi (core biopsy) hoặc sinh thiết phẫu thuật để phân biệt rõ hơn giữa ung thư tại chỗ và ung thư xâm nhập.
Câu 3: Cần chuẩn bị gì trước khi làm FNA?
Chị em không cần chuẩn bị đặc biệt, có thể ăn uống bình thường. Tuy nhiên, hãy thông báo cho bác sĩ nếu bạn đang dùng thuốc chống đông máu (như Aspirin) để bác sĩ có biện pháp phòng ngừa bầm tím hoặc chảy máu tại chỗ.
Biên tập: Lê Đặng Hương Giang
