Viêm gan B là bệnh lý gan phổ biến do virus HBV gây ra, có thể lây qua đường máu, mẹ sang con, hoặc tình dục. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện có gần 254 triệu người mắc viêm gan B mãn tính và hơn 820.000 ca tử vong mỗi năm do các biến chứng nguy hiểm. Ở giai đoạn cấp tính, khoảng 90–95% người trưởng thành khỏe mạnh có khả năng tự khỏi trong vòng 6 tháng nhờ hệ miễn dịch mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, 5–10% trường hợp sẽ chuyển sang viêm gan B mạn tính, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến xơ gan và ung thư gan nếu không được kiểm soát.
Hãy cùng Phòng khám Đa khoa Hòa Đức, Quy Nhơn – Gia Lai tìm hiểu chi tiết về viêm gan B và cách chủ động phòng ngừa, bảo vệ sức khỏe lá gan của bạn nhé.
1. Viêm gan B có thể tự khỏi không? – Câu hỏi nhiều người lo lắng
Khi được chẩn đoán mắc viêm gan B, hầu hết bệnh nhân đều băn khoăn: Liệu bệnh này có thể tự khỏi mà không cần điều trị không? Thực tế, khả năng tự khỏi phụ thuộc rất nhiều vào độ tuổi, tình trạng hệ miễn dịch và giai đoạn bệnh:
Người trưởng thành khỏe mạnh: Khoảng 90–95% bệnh nhân viêm gan B cấp tính (thời gian nhiễm <6 tháng) có khả năng tự hồi phục. Cơ chế miễn dịch sẽ chủ động tạo kháng thể, loại bỏ virus HBV ra khỏi cơ thể. Sau khi khỏi, bệnh nhân có kháng thể Anti-HBs bảo vệ lâu dài, hiếm khi tái nhiễm.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Ngược lại, hệ miễn dịch còn yếu khiến 90% trẻ sơ sinh bị lây từ mẹ và khoảng 20–50% trẻ nhỏ bị nhiễm HBV có nguy cơ tiến triển thành viêm gan mạn tính. Điều này giải thích vì sao viêm gan B là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan ở châu Á.
Người đã nhiễm mạn tính: Khi bệnh đã bước sang giai đoạn mạn (HBsAg tồn tại >6 tháng), khả năng tự khỏi gần như không còn. Lúc này, người bệnh cần được theo dõi định kỳ và điều trị bằng thuốc kháng virus để kiểm soát sự nhân lên của HBV.
Có thể nói: Viêm gan B cấp có thể tự khỏi, nhưng viêm gan B mạn thì không. Chính vì vậy, việc phát hiện sớm đóng vai trò quyết định để ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng.
2. Nguyên nhân và con đường lây nhiễm viêm gan B
HBV là một trong những loại virus có khả năng lây nhiễm mạnh nhất, gấp khoảng 50–100 lần so với HIV. Những con đường lây truyền phổ biến gồm:
Từ mẹ sang con: Đây là con đường lây nhiễm chủ yếu tại Việt Nam. Nếu mẹ nhiễm HBV mạn, trẻ sinh ra có nguy cơ nhiễm lên đến 90% nếu không được tiêm vắc-xin và huyết thanh dự phòng ngay sau sinh.
Đường máu: HBV có thể tồn tại trong máu và dịch tiết. Nguy cơ lây xảy ra khi truyền máu không an toàn, dùng chung kim tiêm, dụng cụ y tế, xăm trổ hoặc thẩm mỹ không vô trùng.
Đường tình dục: Virus hiện diện trong dịch sinh dục và dễ dàng lây truyền khi quan hệ không an toàn, đặc biệt là khi có vết xước nhỏ ở niêm mạc.
Qua vật dụng cá nhân: HBV có thể tồn tại bên ngoài cơ thể trong nhiều ngày, vì vậy việc dùng chung dao cạo, bàn chải đánh răng, kềm cắt móng tay… cũng tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm.
Điểm đặc biệt là HBV không lây qua ăn uống, hô hấp hay tiếp xúc thông thường, nên không nên kỳ thị hoặc xa lánh người bệnh.
3. Triệu chứng viêm gan B – Vì sao khó phát hiện sớm?
Viêm gan B được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng” vì đa số người bệnh không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Các dấu hiệu nếu có thường mơ hồ, dễ nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường:
Mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn.
Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu.
Đau tức vùng hạ sườn phải (vùng gan).
Ngứa da, nổi mẩn do ứ mật.
Đối với giai đoạn mạn tính, người bệnh có thể hoàn toàn không biểu hiện gì trong nhiều năm, cho đến khi gan đã bị tổn thương nặng dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan. Chính vì vậy, xét nghiệm định kỳ là biện pháp duy nhất để phát hiện bệnh sớm.
4. Xét nghiệm chẩn đoán viêm gan B
Để xác định tình trạng nhiễm HBV, bác sĩ thường chỉ định một số xét nghiệm đặc hiệu:
HBsAg: Dương tính nghĩa là có virus trong máu.
Anti-HBs: Xuất hiện khi đã khỏi bệnh hoặc đã được tiêm phòng, giúp bảo vệ cơ thể.
HBeAg / Anti-HBe: Đánh giá khả năng lây truyền mạnh hay yếu.
Anti-HBc IgM: Xác định giai đoạn nhiễm cấp.
HBV-DNA: Định lượng tải lượng virus, giúp theo dõi hiệu quả điều trị.
Ngoài ra, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm gan, FibroScan, sinh thiết gan được sử dụng để đánh giá mức độ tổn thương và xơ hóa gan.
5. Diễn tiến tự nhiên của bệnh – Cấp và mạn tính
Giai đoạn cấp tính (<6 tháng): Nếu hệ miễn dịch hoạt động tốt, người bệnh có thể tự khỏi, virus bị loại bỏ hoàn toàn.
Giai đoạn mạn tính (>6 tháng): Virus tồn tại dai dẳng, gây viêm gan kéo dài và hủy hoại tế bào gan.
Nguy cơ chuyển sang mạn tính:
Trẻ sơ sinh: ~90%.
Trẻ nhỏ: 20–50%.
Người lớn: <5%.
Điều này cho thấy, độ tuổi khi nhiễm bệnh quyết định rất lớn đến tiên lượng sau này.
6. Biến chứng nguy hiểm của viêm gan B
Nếu không được điều trị và kiểm soát, viêm gan B mạn có thể gây ra:
Xơ gan: Mô gan bị thay thế bởi mô xơ sẹo, chức năng gan suy giảm nghiêm trọng.
Ung thư gan nguyên phát: HBV là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư gan, với tỷ lệ tử vong rất cao.
Suy gan cấp: Biểu hiện vàng da nặng, xuất huyết, hôn mê gan, có thể tử vong nhanh chóng.
Các biến chứng khác: Tăng áp lực tĩnh mạch cửa, giãn tĩnh mạch thực quản, cổ trướng.
7. Điều trị viêm gan B hiện nay
Tùy vào giai đoạn bệnh, phương pháp điều trị sẽ khác nhau:
Viêm gan B cấp tính: Thường không cần thuốc kháng virus, chủ yếu nghỉ ngơi, dinh dưỡng hợp lý và theo dõi men gan.
Viêm gan B mạn tính: Cần dùng thuốc kháng virus lâu dài để ức chế sự nhân lên của HBV, gồm:
Tenofovir disoproxil fumarate (TDF).
Tenofovir alafenamide (TAF).
Entecavir (ETV).
Peginterferon alfa-2a trong một số trường hợp.
Song song với đó, bệnh nhân phải tái khám định kỳ để theo dõi tải lượng virus và mức độ tổn thương gan, từ đó điều chỉnh phác đồ.
8. Cách phòng ngừa viêm gan B hiệu quả
Phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh. Tiêm vắc-xin viêm gan B vẫn là biện pháp phòng ngừa tối ưu nhất. Trẻ sơ sinh cần được tiêm trong vòng 24 giờ sau sinh, kết hợp với huyết thanh kháng HBV nếu mẹ mang virus. Người trưởng thành chưa tiêm cũng nên chủ động thực hiện.
Bên cạnh đó, Sàng lọc định kỳ đóng vai trò không thể thiếu. Xét nghiệm giúp phát hiện virus ngay cả khi chưa có triệu chứng, từ đó can thiệp kịp thời, hạn chế nguy cơ tiến triển thành viêm gan mạn, xơ gan hoặc ung thư gan. Đây được xem là “lá chắn kép” khi kết hợp cùng tiêm phòng.
Những đối tượng cần được ưu tiên sàng lọc viêm gan B:
Phụ nữ mang thai: giúp phòng ngừa lây truyền từ mẹ sang con.
Người sống chung hoặc có quan hệ tình dục với người nhiễm HBV.
Nhân viên y tế, người thường xuyên tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể.
Người có tiền sử truyền máu, chạy thận nhân tạo, ghép tạng.
Người nghiện rượu, thuốc lá hoặc có tiền sử bệnh gan.
Người chuẩn bị kết hôn hoặc dự định sinh con.
Ngoài ra, việc quan hệ tình dục an toàn, không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu hay bàn chải đánh răng, và duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ cũng góp phần giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.
GÓI XÉT NGHIỆM CHỨC NĂNG GAN CHUYÊN SÂU TẠI TRUNG TÂM XÉT NGHIỆM – GIẢI PHẪU BỆNH – TẾ BÀO HỌC HÒA ĐỨC
Xét nghiệm gan không chỉ có ý nghĩa trong việc phát hiện virus viêm gan B, mà còn là công cụ quan trọng để đánh giá toàn diện tình trạng hoạt động của gan. Tại Trung tâm Xét nghiệm – Giải phẫu bệnh – Tế bào học Hòa Đức, Quy Nhơn, Gia Lai, chúng tôi triển khai gói xét nghiệm chức năng gan chuyên sâu, bao gồm đầy đủ các chỉ số thiết yếu nhằm hỗ trợ tầm soát sớm, phát hiện kịp thời và theo dõi hiệu quả các bệnh lý liên quan đến gan và đường mật.
Với hệ thống công nghệ xét nghiệm hiện đại, quy trình được chuẩn hóa nghiêm ngặt cùng đội ngũ bác sĩ và kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, các kết quả xét nghiệm luôn đảm bảo tính chính xác, nhanh chóng và đáng tin cậy. Điều này giúp khách hàng chủ động hơn trong việc kiểm soát sức khỏe, ngăn ngừa biến chứng và bảo vệ lá gan khỏe mạnh lâu dài.
Danh mục xét nghiệm trong gói tầm soát chức năng gan bao gồm:
| STT | DANH MỤC KHÁM BỆNH | CƠ BẢN | NÂNG CAO |
| 1 | Men gan ASAT (SGOT) Men gan ASAT (Aspartate Aminotransferase) là một trong những chỉ số quan trọng giúp phát hiện tổn thương gan, đặc biệt là khi gan bị viêm hoặc nhiễm độc. Xét nghiệm này được sử dụng để đánh giá tình trạng gan bị tổn thương do viêm gan hoặc do sử dụng rượu bia quá mức. | ✅ | ✅ |
| 2 | Men gan ALAT (SGPT) ALAT (Alanine Aminotransferase) là men gan chủ yếu có trong gan. Tăng nồng độ ALAT thường là dấu hiệu của tổn thương gan, bao gồm viêm gan do virus hoặc do thuốc. Đây là một trong những chỉ số quan trọng để theo dõi sức khỏe gan. | ✅ | ✅ |
| 3 | Albumin Albumin là một loại protein quan trọng do gan sản xuất, giúp duy trì áp lực thẩm thấu máu và vận chuyển các chất dinh dưỡng trong cơ thể. Xét nghiệm Albumin giúp đánh giá khả năng tổng hợp protein của gan và phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến suy gan. | ✅ | ✅ |
| 4 | Bilirubin toàn phần Bilirubin là chất được sản sinh từ quá trình phân hủy của hemoglobin trong hồng cầu. Bilirubin toàn phần phản ánh tổng lượng bilirubin trong máu và được dùng để phát hiện các vấn đề liên quan đến chức năng gan và mật, đặc biệt là bệnh vàng da. | ✅ | ✅ |
| 5 | Bilirubin gián tiếp Bilirubin gián tiếp là dạng bilirubin chưa qua quá trình xử lý của gan. Tăng nồng độ bilirubin gián tiếp có thể là dấu hiệu của tình trạng hủy hoại tế bào hồng cầu hoặc các vấn đề về gan, như viêm gan hoặc xơ gan. | ✅ | ✅ |
| 6 | Bilirubin trực tiếp Bilirubin trực tiếp là dạng bilirubin đã qua gan và được chuyển hóa để bài tiết qua mật. Tăng bilirubin trực tiếp có thể là dấu hiệu của tắc nghẽn đường mật hoặc bệnh lý gan mật. | ✅ | ✅ |
| 7 | Gamma Glutamyl Transferase (GGT) GGT là men gan quan trọng giúp phát hiện các vấn đề về tắc nghẽn đường mật và gan nhiễm mỡ. GGT cũng là chỉ dấu quan trọng để phát hiện tổn thương gan do lạm dụng rượu bia. | ✅ | |
| 8 | Alkaline Phosphatase (ALP) ALP là một loại enzyme có nhiều trong gan và xương. Mức ALP cao có thể là dấu hiệu của bệnh gan hoặc bệnh lý xương, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến tắc nghẽn ống mật. | ✅ | |
| 9 | Thời gian Prothrombin (PT) Xét nghiệm thời gian prothrombin (PT) giúp đánh giá khả năng đông máu của cơ thể, đây là một chỉ số quan trọng trong việc phát hiện các bệnh lý về gan. Khi gan bị suy yếu, thời gian đông máu sẽ kéo dài, cho thấy gan không còn hoạt động hiệu quả trong việc sản xuất các yếu tố đông máu. | ✅ |
Kết luận
Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, âm thầm nhưng để lại hậu quả nghiêm trọng cho gan và sức khỏe tổng thể. Bệnh có thể tự khỏi ở giai đoạn cấp tính đối với phần lớn người lớn khỏe mạnh, nhưng khi đã chuyển sang mạn tính thì cần điều trị và theo dõi lâu dài.
Đừng để viêm gan B âm thầm hủy hoại lá gan của bạn. Chủ động xét nghiệm tầm soát định kỳ và tiêm vắc-xin phòng ngừa chính là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Để tìm hiểu chi tiết hơn, bạn có thể đọc thêm bài viết về tầm soát chức năng gan – phương pháp đánh giá chính xác sức khỏe gan và phòng ngừa biến chứng như sau: “Gói xét nghiệm tầm soát chức năng gan”
Liên hệ ngay hotline và thông tin bên dưới để được tư vấn và đặt lịch xét nghiệm gói tầm soát gan tại Trung tâm Xét nghiệm – Giải Phẫu Bệnh – Tế Bào Học Hòa Đức – Quy Nhơn, Gia Lai.
Đồng thời, nếu bạn đang tìm địa chỉ xét nghiệm máu uy tín tại Bình Định, hãy đến Trung tâm Xét nghiệm – Giải phẫu bệnh – Tế bào học Hòa Đức. Chúng tôi cam kết mang đến dịch vụ xét nghiệm chính xác, nhanh chóng và an toàn.
TRUNG TÂM XÉT NGHIỆM – GIẢI PHẪU BỆNH – TẾ BÀO HỌC HOÀ ĐỨC
🏥 Địa chỉ: 04 – 06 – 08 Đinh Công Tráng, Phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai
☎️ Hotline: 0935 096 468
ⓕ Fanpage: Trung tâm Xét nghiệm – Giải phẫu bệnh – Tế bào học Hoà Đức
🌐 Website: https://ytehoaduc.com.vn/
Câu hỏi thường gặp về viêm gan B
1. Viêm gan B có lây qua ăn uống không?
Không. Virus HBV không lây qua ăn uống, hít thở hay tiếp xúc thông thường.
2. Người nhiễm viêm gan B có thể kết hôn và sinh con không?
Có. Tuy nhiên cần tiêm vắc-xin phòng ngừa cho bạn đời và dự phòng lây truyền mẹ – con bằng vắc-xin + HBIG cho trẻ ngay sau sinh.
3. Nhiễm viêm gan B mạn có chữa khỏi hoàn toàn không?
Hiện nay chưa có thuốc loại bỏ hoàn toàn HBV, nhưng thuốc kháng virus có thể kiểm soát tải lượng virus, ngăn ngừa biến chứng xơ gan và ung thư gan.
4. Khi nào nên đi xét nghiệm viêm gan B?
Trước khi kết hôn, mang thai.
Khi trong gia đình có người nhiễm HBV.
Người có nguy cơ cao: truyền máu, chạy thận, xăm trổ, quan hệ không an toàn.
Biên tập: Lê Đặng Hương Giang
