Chụp nhũ ảnh (Mammography) là kỹ thuật sử dụng tia X liều thấp để thu được hình ảnh chi tiết của tuyến vú, được coi là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm các dấu hiệu ung thư ngay cả khi chưa có triệu chứng lâm sàng. Kỹ thuật này có khả năng nhận diện các tổn thương vi vôi hóa cực nhỏ mà siêu âm thường bỏ sót. Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên hoặc nhóm có nguy cơ cao (di truyền, tiền sử gia đình) nên thực hiện chụp nhũ ảnh định kỳ 1–2 lần mỗi năm. Để kết quả chính xác nhất, chị em nên chụp vào tuần đầu tiên sau khi sạch kinh và tuyệt đối không sử dụng mỹ phẩm vùng ngực, nách vào ngày thăm khám.
Tại Quy Nhơn, Bình Định cũ (nay là Gia Lai), Trung tâm Xét nghiệm Hòa Đức (trực thuộc Phòng khám Đa khoa Hòa Đức) là đơn vị uy tín cung cấp dịch vụ tầm soát và chẩn đoán giải phẫu bệnh lý vú chuyên sâu với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm.
1. Chụp nhũ ảnh là gì?
Chụp nhũ ảnh (hay X-quang tuyến vú) là kỹ thuật sử dụng tia X liều thấp để thu được hình ảnh chi tiết về cấu trúc bên trong vú.
Đây là công cụ chính được sử dụng để sàng lọc ung thư vú và các vấn đề bất thường khác ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng lâm sàng.
Điểm ưu việt của nhũ ảnh là khả năng phát hiện những vùng vi vôi hóa (lắng đọng canxi nhỏ) – dấu hiệu sớm của ung thư vú mà việc thăm khám bằng tay hay siêu âm thường không thể nhận ra.
Chụp Nhũ Ảnh Giúp Tầm Soát Ung Thư Vú Sớm
2. Những ai nên thực hiện chụp nhũ ảnh tầm soát?
Theo các khuyến cáo y khoa, các nhóm đối tượng sau cần đặc biệt lưu ý:
• Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên: Nên chụp nhũ ảnh định kỳ 1 – 2 lần/năm.
• Nhóm nguy cơ cao: Phụ nữ có người thân (mẹ, chị em gái) bị ung thư vú trước 50 tuổi, người mang đột biến gen BRCA1/BRCA2, hoặc có tiền sử xạ trị vùng ngực khi còn trẻ. Nhóm này có thể cần bắt đầu tầm soát sớm hơn, từ 30 – 35 tuổi.
• Có dấu hiệu bất thường: Sờ thấy khối u, đau vú kéo dài, núm vú bị tụt, chảy dịch bất thường (đặc biệt là dịch máu), hoặc da vú thay đổi màu sắc, sần sùi như vỏ cam.
3. Quy trình thực hiện chụp nhũ ảnh và những lưu ý “vàng”
Quy trình chụp: Kỹ thuật viên sẽ đặt từng bên vú của chị em lên một tấm bệ của máy X-quang. Một tấm nhựa phẳng sẽ ép nhẹ vú để dàn mỏng mô, giúp hình ảnh rõ nét hơn và giảm lượng tia X tác động. Toàn bộ quá trình chỉ kéo dài vài phút cho mỗi bên vú.
Chuẩn bị trước khi chụp:
• Thời điểm: Tốt nhất là sau khi sạch kinh từ 7 đến 14 ngày. Lúc này nồng độ estrogen giảm, mô vú ít căng tức và ít nhạy cảm nhất, giúp giảm khó chịu khi ép vú.
• Vệ sinh: Không sử dụng nước hoa, phấn rôm, kem dưỡng da hoặc chất khử mùi ở vùng ngực và nách vào ngày chụp. Các sản phẩm này chứa kim loại có thể tạo ra các đốm trắng giả trên phim (xảo ảnh), gây nhầm lẫn với tổn thương vi vôi hóa.
• Trang phục: Nên mặc đồ rời (áo và váy/quần) để thuận tiện vì bạn sẽ cần cởi bỏ áo từ eo trở lên.
4. Chụp nhũ ảnh có đau không?
Áp lực từ việc ép vú có thể gây cảm giác căng tức hoặc đau nhẹ. Tuy nhiên, cảm giác này chỉ là thoáng qua và hoàn toàn nằm trong mức chịu đựng được. Việc nén vú là bắt buộc để có hình ảnh chẩn đoán chính xác nhất.
5. Giải mã kết quả chụp nhũ ảnh qua hệ thống BI-RADS
Các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh sử dụng hệ thống BI-RADS để phân loại kết quả:
• BI-RADS 1 & 2: Bình thường hoặc tổn thương lành tính (như u nang). Tiếp tục tầm soát định kỳ.
• BI-RADS 3: Có tổn thương nhưng khả năng cao là lành tính. Cần theo dõi sát sau mỗi 6 tháng.
• BI-RADS 4 & 5: Nghi ngờ hoặc gợi ý rất nhiều đến ung thư. Bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện sinh thiết để khẳng định.
6. Sự kết hợp giữa Nhũ ảnh và Siêu âm vú
Dù chụp nhũ ảnh là “tiêu chuẩn vàng”, nhưng nó không hoàn hảo 100%, đặc biệt ở phụ nữ có mô vú dày đặc (thường gặp ở phụ nữ Á Đông). Trong trường hợp này, siêu âm vú thường được dùng như xét nghiệm bổ trợ quan trọng giúp phân biệt giữa u nang chứa dịch và khối đặc, đồng thời quan sát các hạch bạch huyết vùng nách.
7. Kết luận
Tại khu vực Quy Nhơn, Bình Định cũ (nay là Gia Lai), chị em phụ nữ đừng để sự e ngại ngăn cản việc chăm sóc sức khỏe. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp cứu sống bạn mà còn giảm nhẹ gánh nặng điều trị.
Chị em có thể tin tưởng đến với Trung tâm Xét nghiệm – Giải phẫu bệnh – Tế bào học Hòa Đức (trực thuộc Phòng khám đa khoa Hòa Đức) để thực hiện các xét nghiệm tầm soát chuyên sâu: Gói xét nghiệm ung thư phổ biến bao gồm ung thư vú, da liễu & ký sinh trùng, xét nghiệm ADN, sàng lọc trước sinh (NIPT), sàng lọc sơ sinh, khám sức khỏe tổng quát cho cá nhân, doanh nghiệp và các dịch vụ, thủ thuật khác.
Trung tâm chúng tôi tự hào mang đến chất lượng chẩn đoán chính xác nhờ:
• Hệ thống máy móc hiện đại: Sử dụng hệ thống máy miễn dịch tự động Roche (Nhật Bản), máy sinh hóa tự động Beckman Coulter (Mỹ) và máy xử lý tế bào MAX-PREP giúp định lượng chính xác các dấu ấn ung thư như CA 15-3.
• Lab Giải phẫu bệnh chuẩn quốc tế: Trang bị máy cắt tiêu bản quay tay Slee (Đức) và bộ xử lý mô tự động Kedee, cung cấp kết quả sinh thiết – “tiêu chuẩn vàng” nhanh chóng và chuẩn xác nhất ngay tại địa phương.
• Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm: Kết quả xét nghiệm và tiêu bản giải phẫu bệnh được trực tiếp phê duyệt bởi các bác sĩ chuyên khoa uy tín, đảm bảo sự tận tâm và tin cậy cho mọi khách hàng.
Phòng khám Đa khoa và Trung tâm Xét nghiệm Hòa Đức cam kết mang đến dịch vụ khám và xét nghiệm “Nhanh chóng – Chính xác – Hiệu quả” cho cộng đồng tại Bình Định (nay là Gia Lai) và các khu vực Miền Trung – Tây Nguyên lân cận.
Hãy để Hòa Đức đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc sức khỏe chủ động và an tâm bằng cách đặt lịch khám và xét nghiệm theo thông tin sau:
Giải đáp thắc mắc thường gặp vềChụp nhũ ảnh
Câu 1: Chụp nhũ ảnh có đau không?
Trong quá trình chụp, vú sẽ được ép giữa hai tấm nhựa để dàn mỏng mô, giúp hình ảnh rõ nét và giảm liều tia X. Việc này có thể gây cảm giác căng tức hoặc đau nhẹ nhưng chỉ là khó chịu thoáng qua trong vài phút. Nếu chị em chọn thời điểm sau kỳ kinh nguyệt, ngực sẽ ít nhạy cảm và đỡ đau hơn.
Câu 2: Tại sao không được dùng phấn rôm hay lăn khử mùi trước khi chụp?
Các loại mỹ phẩm này thường chứa các hạt kim loại liều lượng nhỏ. Khi lên phim X-quang, chúng có thể xuất hiện dưới dạng các đốm trắng giả (xảo ảnh), khiến bác sĩ nhầm lẫn với các nốt vi vôi hóa – một dấu hiệu sớm của ung thư vú.
Câu 3: Chụp nhũ ảnh 2D và 3D khác nhau như thế nào?
Chụp nhũ ảnh 2D là kỹ thuật tiêu chuẩn cho hình ảnh phẳng. Chụp nhũ ảnh 3D (DBT) tiên tiến hơn bằng cách cắt lớp tuyến vú thành từng lát nhỏ, giúp loại bỏ tình trạng mô vú chồng lấp lên nhau. Nhũ ảnh 3D giúp tăng độ chính xác lên đến hơn 90% và đặc biệt hiệu quả với những phụ nữ có mô vú dày đặc (phổ biến ở phụ nữ Á Đông).
Câu 4: Chụp nhũ ảnh có gây hại do tia X không?
Lượng phóng xạ sử dụng trong chụp nhũ ảnh là rất thấp và nằm trong giới hạn an toàn, không gây nguy hiểm cho sức khỏe. Đối với thai phụ, nếu bắt buộc phải chụp, bác sĩ sẽ sử dụng tấm chắn chì để bảo vệ thai nhi.
Câu 5: Sau bao lâu thì tôi nên chụp lại một lần?
Với phụ nữ có nguy cơ trung bình, tần suất khuyến cáo là 1–2 năm một lần từ độ tuổi 40. Tuy nhiên, nếu bạn có người thân (mẹ hoặc chị em gái) mắc ung thư vú hoặc mang gen đột biến, bác sĩ có thể chỉ định tầm soát sớm hơn từ tuổi 30.
Biên tập: Lê Đặng Hương Giang
